Czy Twoje laboratorium potrzebuje CAD/CAM?
Jaki system wybrać? (cz.2)
Podejmując decyzję o zakupie CAD/CAM, pierwsze pytanie jakie musimy sobie zadać, to czy chcemy zlecać produkcję czy produkować samodzielnie. W pierwszym przypadku potrzebujemy skaner i oprogramowanie CAD, w zasadzie z uwagi na wzrost ilości skanerów wewnątrzustnych może okazać się zasadne posiadanie tylko oprogramowania CAD. Wybór oprogramowania i skanera, będzie ściśle związany z rodzajem wykonywanych prac, ilością, naszymi planami na rozwój ale również z subiektywnym odbiorem konkretnych rozwiązań.
Oprogramowanie CAD
Skanery dostępne na rynku sprzedawane są samodzielnie lub z dedykowanym oprogramowaniem i to właśnie od oprogramowania powinniśmy rozpocząć podejmowanie decyzji o wyborze CAD/CAM.
Rynek oferuje szeroki wybór rozwiązań otwartych i zamkniętych, tzn. zaprojektowanych z myślą o kompatybilnych systemach wytwórczych. Otwarte rozwiązania to przede wszystkim exocad, 3Shape, Dental Wings i kilku mniejszych producentów. Wymienione firmy to w zasadzie najlepsze systemy CAD dziś dostępne, oferują najszerszy wybór możliwych do zaprojektowania prac protetycznych i są bardzo dynamicznie rozwijane. Pozwalają na integrację z każdą maszyną produkcyjną (frezarką, spiekiem laserowym, drukiem 3d), jednak by osiągnąć pożądane rezultaty, niezbędna jest odpowiednia konfiguracja ustawień.
Systemy zamknięte z kolei, tworzone są tak by współpracować z konkretnymi maszynami wytwórczymi danego producenta. Często jest to system autorski (Sirona, Nobel Procera) lub otwarty z systemową nakładką producenta (exocad wg. ZirkonZahn oraz Amann Girrbach). Niewątpliwą zaletą jest fabryczna konfiguracja. Gwarantuje wysoką jakość finalnego produktu i bezproblemową obsługę całego systemu. Wady to ograniczona liczba rozwiązań protetycznych oferowanych w programie CAD, jak i możliwości produkcyjne producenta, który może nie oferować wielu technologii czy materiałów.
To, który program CAD wybrać pozostaje kwestią otwartą. Przed wyborem właściwego sugerujemy osobiście sprawdzić jego możliwości. Przetestować, zapoznać się z kosztami i opłatami licencyjnymi, możliwościami rozbudowy w przyszłości (większość programów ma modułową budowę), czy kompatybilność z rozwiązaniami innych producentów (np. ze skanerami wewnątrzustnymi). Wybór programu CAD determinuje naszą kolejną decyzję, czyli zakup skanera.
Skaner laboratoryjny 3d
Skoro podjęliśmy decyzję o wyborze oprogramowania CAD, należy wybrać skaner, który umożliwi nam przeniesienie modeli/wycisków do cyfrowego świata. Wybór skanera jest zdecydowanie prostszy. Musimy zwrócić uwagę na kilka istotnych parametrów i porównać je z konkurencyjnymi rozwiązaniami. Wybierając skaner zwróćmy przede wszystkim uwagę na:
- dokładność: wyrażona w mikrometrach wartość świadcząca o precyzji skanowania; obecnie wielu producentów posługuje się normą ISO 12836, określającą dokładność skanera na odcinku 3 punktów; nieliczni producenci, jak Imetric czy ZFX podają dokładność skanowania na całym łuku zębowym, a więc na odcinku gdzie jest ona najistotniejsza;
- szybkość skanowania: wyrażona w sekundach szybkość skanowania np. całego łuku (szybko < 30 sek);
- liczba, rodzaj, rozdzielczość kamer: w tym przypadku więcej znaczy lepiej; wyższa rozdzielczość to więcej rejestrowanych detali, więcej kamer to „głębsze” i szybsze skanowanie podobnie jak technologia niebieskiego światła; warto wybrać rozwiązanie rejestrujące kolorowy obraz;
- skanowanie wycisków: najlepiej gdy jest to automatyczne skanowanie dwustronnych wycisków;
- skanowanie artykulatorów: znaczne ułatwienie pracy; wielu producentów oferuje możliwość przeniesienia do CAD, rzeczywistej relacji modelu w artykulatorze; warto sprawdzić czy interesujący nas skaner, współpracuje z wykorzystywanymi artykulatorami;
- gwarancja: być może w ogóle z niej nie skorzystasz ale im dłuższa tym lepsza;
- serwis i wsparcie: najważniejsza cecha szczególnie na początku – dobry serwis to gwarancja płynnej pracy;
W zasadzie z każdym rodzajem programu CAD współpracuje kilka skanerów. Największy wybór kompatybilnych skanerów da nam exocad®. W przypadku pierwszego będziemy mieli możliwość wyboru pomiędzy między różnymi producentami i technologiami (np. łączenie skanowania optycznego z dotykowym). Pozostali producenci m.in. 3Shape, Dental Wings, Sirona, Kavo, ZirkonZahn, Amann Girbach, EGS, Nobel Procera to firmy, które do swojego oprogramowania oferują „swoje” skanery, zazwyczaj więcej niż jeden model.
Frezarki
Zakup frezarki dla laboratorium to poważna decyzja, nie tylko ze względu na koszt samej frezarki ale również na wysokie koszty pracy i obsługi, które może generować gdy dokonamy nieprzemyślanej inwestycji. Wśród osób które nie posiadają frezarek panuje przekonanie, że frezarka zastępuje całkowicie człowieka, „odbiera” pracę i w zasadzie wszystko sama robi. I rzeczywiście tak jest, pewne tradycyjne etapy wykonywania protetyki zostają zautomatyzowane, stają się bardziej precyzyjne, powtarzalne i przewidywalne. Frezarka jest sporym ułatwieniem dla pracowni w porównaniu do tradycyjnych metod wytwarzania prac protetycznych. Jednak dopiero gdy ją posiadamy, zdajemy sobie sprawę, że frezarka nie odbiera pracy a zmienia ją. Dlatego tak ważne jest dokonanie właściwego wyboru, by zamiast odciążyć, przyspieszyć i polepszyć naszą pracę nie utrudniła nam ona życia – zawodowego oczywiście 🙂
Gdy już podejmiemy decyzję, możemy wybierać między rozwiązaniami All-In-One (zakup całej linii produkcyjnej od jednego producenta) a skompletowaniem poszczególnych urządzeń samodzielnie, dzięki czemu otrzymamy w pełni otwarty system. To na jaki wariant się zdecydujemy zależy głównie od naszych potrzeb, a w szczególności od rodzaju prac jakie chcemy wykonywać. Wybór kompletnej linii (m.in. Zirkonzahn, Sirona, ZFX, Amann Girrbach, Kavo, DeguDent) jest wygodny. Dostajemy rozwiązanie sprawdzone i przetestowane, dzięki czemu czas potrzebny na wdrożenie i uruchomienie jest relatywnie krótki. Minusem może okazać się ograniczona możliwość rozbudowy, wyższe koszty zakupu/eksploatacji (np. konieczność kupowania materiałów od określonego producenta) czy ograniczone możliwości produkcyjne.
Na drugim biegunie są indywidualne tworzone zestawy, na które składają się rozwiązania różnych producentów. Dobór każdego z elementów pozwala nam wybrać najlepsze rozwiązania technologiczne danej kategorii. Rezultatem będzie wysoce wydajny i precyzyjny system frezowania, z ogromnymi możliwościami rozbudowy albo tani, prosty ale spełniający określone potrzeby.
Stworzenie odpowiedniego systemu CAD/CAM wymaga z pewnością więcej czasu i pracy, natomiast otrzymamy dokładnie to czego oczekujemy. Tworzenie indywidualnego zestawu polecamy wszystkim firmom, którym rozwiązania All-In-One nie wystarczają. W ofercie TAG Dental znajdziecie Państwo urządzenia renomowanych producentów, które oferują bogate możliwości konfiguracji i rozwoju.
Co wybrać?
O ile w przypadku skanerów laboratoryjnych mogliśmy się pokusić o wskazanie najlepszych naszym zdaniem rozwiązań, tak w przypadku frezarek taka podpowiedź jest niemożliwa. Po pierwsze już sama liczba urządzeń o podobnych możliwościach jest duża, a różnic między nimi nie da się obiektywnie zakwalifikować jako lepsze czy gorsze. Drugą kwestią jest szeroki zakres obrabianych materiałów, a także filozofia produkcji jaką przyjmiemy i to właśnie posiłkując się filozofią wytwarzania postaramy się doradzić wybór maszyn.
Wszystko w jednym urządzeniu czyli All-in-One Z jednej strony idealne rozwiązanie, gdyż za relatywnie niewielkie pieniądze dostajemy możliwość wytwarzania każdego rodzaju pracy (m.in. Imes Icore, Zirkonzahn, Zubler). Z drugiej strony są obciążone największą liczbą technologicznych kompromisów. Kompromisów o istnieniu których możemy się w ogóle nie dowiedzieć a w najgorszym przypadku dowiemy się w gdy wystąpi awaria.
Maszyny All-in-One umożliwiają frezowanie miękkich materiałów na sucho, frezowanie na mokro (w tym twardych metali i premilli) oraz szlifowanie (e.max). Muszą się przez to zmierzyć z dwoma zasadniczymi problemami. Pierwszym z nich jest utrzymanie niskiej ceny urządzenia. Wymusza to zastosowanie tańszych komponentów, który w teorii nie są przeznaczone do ciężkiej pracy, a jednak urządzenia te pozwalają na obróbkę twardych metali. Druga sprawa to frezowanie na sucho (np. cyrkonu) oraz na mokro (np. metalu). By dało się skutecznie wykonywać wszystkie uzupełnienia protetyczne, pomiędzy cyklami (mokry/suchy) wymagane jest bardzo dokładne wyczyszczenie urządzenia. Producenci dokładają wszelkich starań by uprościć ten proces, jednak z uwagi na specyfikę pyłu cyrkonowego i chłodziwa, wciąż wymagane jest ręczne „przezbrojenie” maszyny pomiędzy obróbką „mokrą” i „suchą”. Mimo wszystko, urządzenia te pozwalają z wysoką skutecznością wytwarzać każde uzupełnienie protetycznej w rozsądnej cenie.
Do wyboru mamy maszyny, które są w stanie wyprodukować produkt jakościowo dokładnie taki sam, a mimo to cena urządzeń może się różnić nawet o 200%! Różnica w cenie wynika przede wszystkim z zastosowanych technologii i materiałów do ich budowy, a te przekładają się na wydajność i wytrzymałość maszyn. Największym wyzwaniem dla frezarek jest oczywiście frezowanie twardego metalu, kiedyś technologia ta była zarezerwowana dla dużych maszyn przemysłowych, jednak z uwagi na oczekiwania rynku została ona wdrożona w dużo tańszych urządzeń. Nie zmienia to jednak faktu, że droższe maszyny All-in-One są zdecydowanie lepiej przystosowane do pracy z metalem, mają sztywniejszą konstrukcję, wydajniejsze i dokładniejsze napędy osi, posiadają mocne wrzeciono, dzięki czemu można na nich wytwarzać konstrukcje wymagające dużej precyzji (np. CORiTEC 350i PRO). Małe, tanie maszyny poradzą sobie w metalu ale głównie przy frezowaniu podbudów, ewentualnie łączników typu premill.
Frezarki All-in-One, w szczególności z niższej półki cenowej, to dobre rozwiązania dla małych firm, które zamierzają wykorzystywać je przede wszystkim do frezowania miękkich materiałów oraz szlifowania, a obróbka metalu (podbudowy, premille) powinna być traktowana jako dodatek. Uzupełnieniem takiej frezarki mogą być np. usługi spieku laserowego. Inaczej wygląda sprawa droższych rozwiązań, przystosowanych do obróbki twardego metalu w cyklu 24/7, które mogą z powodzeniem pracować w ciągu dnia w cyklu suchym, a nocą w cyklu mokrym.
Specjalizacja produkcji
Rozdzielenie produkcji na obróbkę suchą, obróbkę metalu oraz szlifowanie ceramiki szklanej i zatrzymanie jej w laboratorium, wymaga inwestycji w trzy maszyny. Wysoki koszt takiego rozwiązania ale jednocześnie wysoka wydajność, sprawia, że jest ono zasadny tylko w przypadku laboratoriów o wysokim wolumenie produkcji.
By osiągnąć wysoką wydajność pracy, przy zachowaniu niskich kosztów, nie jest jednak konieczne inwestowanie w każdą technologię. Zasadna jest inwestycja w jeden/dwa rodzaje obróbki a zlecanie pozostałej części produkcji na zewnątrz. Najdroższą technologią CAD/CAM jest wytwarzanie protetyki z metalu, niezależnie czy mówimy o frezowaniu czy spieku, maszyny są zdecydowanie droższe niż te do miękkich materiałów, a w przypadku frezowania dochodzą jeszcze wysokie koszty materiału i narzędzi. Dla większości firm, ekonomicznie zasadne będzie zlecanie te produkcji na zewnątrz.
Inaczej przedstawia się sytuacja frezowania cyrkonu czy ceramiki szklanej. Ceny usługowego frezowania cyrkonu wciąż utrzymują się na wysokim poziomie, dlatego przy odpowiedniej wielkości produkcji warto zainwestować we własne urządzenie. Frezowaniem cyrkonu powinny zainteresować się laboratoria, które miesięcznie zlecają produkcję 40 podbudów (kalkulacja uwzględnia zakup nowej frezarki i skanera z oprogramowaniem – chcesz poznać ofertę skontaktuj się z nami). Przy tej ilości zlecanych prac, koszt jaki ponosimy wyrówna się z kosztem inwestycji w sprzęt CAD/CAM.
Podsumowanie
Czy inwestować w technologię CAD/CAM? Tak.
Cyfrowa stomatologia już na dobre zagościła w branży, a prędzej czy później większość prac protetycznych będzie zaczynać się w gabinecie dentystycznym od pobrania cyfrowego wycisku. Coraz większa dostępność ekonomiczna technologii ułatwia inwestycję, a bogata oferta rynku pozwala na jej pełne wykorzystanie. Dziś to już nie pytanie czy i kiedy inwestować, a w jakie rozwiązanie. Decyzja nie jest prosta, nie ma też obiektywnie najlepszych rozwiązań,ponieważ zbyt dużo zmiennych decyduje o przydatności danego rozwiązania. Ważne by przed wyborem dokonać solidnego rozeznania rynku i przemyślenia własnych potrzeb. Wtedy zakupiony sprzętu z pewnością zaspokoi nasze potrzeby.
